Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) kapsamında kurulabilecek şirket türleri sınırlı sayıdadır. Anonim şirket, limited şirket, kollektif şirket ve komandit şirket TTK’ya göre kurulabilecek şirket türleridir. Anonim ve limited şirket türleri, sermaye şirketidir ve sınırlı sorumluluğa tabi olan en yaygın şirket türleridir. Kollektif ve komandit şirket türleri, şahıs şirketleridir ve komandit şirketteki sınırlı sorumlu ortak hariç diğer ortaklar, bütün malvarlığı ile sınırsız sorumluluğa tabidir. Startuplarca kurulanşirketler, büyük ölçüde anonim veya limited şirket olduğundan bu yazı bu şirket türleri esas alınarak, startuplarda hisse devri sonrası şirketler hukuku bağlamında yapılması gerekenlerden bahsedilecektir.

Anonim şirketlerde pay devri TTK m.489 ve m.490’da açıklanmıştır. Bu maddeler uyarınca anonim şirketlerde pay devrinde, pay senedi hamiline yazılıysa hamiline yazılı senedin teslimiyle, pay senedi nama yazılı ise bu pay senedi ciro ve teslim yoluyla devredilebilir. Yapılacak devirlerin hüküm ifade etmesi için, pay senedinin cinsine göre hukuki işlem yapılması şarttır. Ayrıca anonim şirketlerde pay devrinin şirketin pay defterine işlenmesi gerekir. Bunun hukuki sonucu TTK m.499/4’de belirtilmiştir. Şirketle ilişkilerde, sadece hisse defterinde kayıtlı olan kimse pay sahibi olarak kabul edilecektir. Eğer anonim şirkette devredilen pay senedi nama yazılı ise payını devreden kişi, payı devralan kişinin pay defterine kaydedilmesiyle borçlarından kurtulmuş olur (TTK m.501/3).

Bu açıklamalara ilaveten, anonim ve limited şirketlerinde vergi sorumluluğu için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerinden bahsetmek, startuplarda hisse devri sonrası şirketler hukuku kapsamında yapılması gerekenlerle ilgili olup bu kanun maddelerinden bahsedilmesi elzemdir.

Bu konuda 6183 sayılı Kanunun mükerrer 35. Maddesinde hükümler belirtilmiştir. Bu madde uyarınca ‘’ Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Bu madde hükmü, yabancı şahıs veya kurumların Türkiye’deki mümessilleri hakkında da uygulanır. Tüzel kişilerin tasfiye haline girmiş veya tasfiye edilmiş olmaları, kanuni temsilcilerin tasfiyeye giriş tarihinden önceki zamanlara ait sorumluluklarını kaldırmaz. Temsilciler, teşekkülü idare edenler veya mümessiller, bu madde gereğince ödedikleri tutarlar için asıl amme borçlusuna rücu edebilirler.’’ hükümleri ihdas edilmiştir.

Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu olur. Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu olur.